Universiteit van Tilburg

Noord-Europeanen leven gezonder, maar korter

Presentatie SHARE-onderzoek in Brussel

Senioren in Noord-Europa zijn gezonder en rijker dan hun leeftijdsgenoten in Zuid-Europa. Toch leven de Zuid-Europeanen langer. Dit is één van de conclusies van het Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE), waaraan ook de Tilburgse hoogleraren Arthur van Soest en Arie Kapteyn en het Tilburgse CentERdata hebben bijgedragen.

De eerste resultaten worden donderdagmiddag 28 april gepresenteerd. Europa heeft het hoogste aandeel ouderen van alle continenten en dit aandeel stijgt nog steeds. SHARE is een groot onderzoeksproject naar gezondheid, veroudering en pensioenen in Europa. In elf landen, waaronder Nederland, zijn enquêtes gehouden onder in totaal 22.000 mensen van vijftig jaar en ouder. Je kunt duidelijke Noord-Zuid verschillen zien in gezondheid en inkomen. Ouderen zijn financieel en qua gezondheid beter af in het noorden, maar dat vertaalt zich niet in een daarmee overeenstemmend sterftecijfer, aldus Professor Axel Börsch-Supan, directeur van het Mannheim Institute for the Economics of Aging en coördinator van het project.
De eerste resultaten van SHARE worden op 28 april gepresenteerd in Brussel, tegelijkertijd verschijnt het boek Health, Ageing, and Retirement in Europe. De SHARE-data (toegankelijk via www.share-project.org) leveren een wetenschappelijke infrastructuur, waardoor onderzoekers landen en regios in Europa kunnen vergelijken. Dit maakt het gemakkelijker te begrijpen hoe cultuur, geschiedenis, en politiek van invloed zijn op het leven van Europeanen van boven de vijftig.

Conclusies
Gezondheid: Uit SHARE blijkt dat een goede opleiding je fit houdt: in alle elf landen bestaat een sterke relatie tussen gezondheid en sociaal-economische status. Mensen met een lagere opleiding hebben bijvoorbeeld 50% meer kans op ernstig overgewicht. Een goede opleiding helpt bovendien om cognitieve achteruitgang en depressiviteit te voorkomen.
Werk: Prepensioen is populair in Europa, waardoor er in Oostenrijk, Italië, en Frankrijk, maar ook Nederland, veel gezonde mensen niet aan het arbeidsproces deelnemen. Het gebruik van
arbeidsongeschiktheidsvoorzieningen tussen 50 en 64 jaar varieert enorm: van 15% in Denemarken tot 3% in Griekenland. SHARE toont voor het eerst aan dat de grote verschillen niet kunnen worden toegeschreven aan verschillen in gezondheid.
Familie: Vooral in Zuid-Europa helpt familie elkaar bijvoorbeeld door op de kleinkinderen te passen. Ongeveer een derde van de 65-plussers in Zuid-Europa geeft aan dat zij dagelijks anderen helpen. Hier besteden zij gemiddeld 4,6 uur per dag aan. Een frappant verschil is dat in het noorden ouders hun kinderen financieel steunen, in het zuiden zijn het de kinderen die voor de ouders zorgen. Inkomen: Hoewel armoede in Europa nog steeds voorkomt is deze armoede vooral in het zuiden beperkt wanneer ook de waarde van het eigen huis wordt meegerekend. Het in de buurt wonen van de kinderen blijft een belangrijk kanaal voor sociale solidariteit die in belangrijke mate de armoede verlicht, niet alléén in het zuiden maar bijvoorbeeld ook in Duitsland. In alle elf landen is minder ongelijkheid in consumptie tussen gezinnen dan in inkomens, en de inkomensongelijkheid is op haar beurt lager dan de vermogensongelijkheid. Opvallend is dat in de noordelijke landen de uitgaven aan voeding veel lager liggen.

Tilburg, Rotterdam
CentERdata, gehuisvest op de campus van de Universiteit van Tilburg, heeft het programmeren van de enquêtes in de verschillende talen voor haar rekening genomen. Hiervoor is een generiek concept ontwikkeld waardoor vergelijkbaarheid is geoptimaliseerd. Tevens verzorgt CentERdata de dataverwerking en -disseminatie. SHARE-coördinator voor Nederland is Arthur van Soest, hoogleraar Econometrie aan de Universiteit van Tilburg. De Erasmus Universiteit Rotterdam is betrokken bij SHARE via de werkgroep Fysieke gezondheid onder leiding van professor Johan Mackenbach van het Erasmus MC.

Noot voor de pers
De eerste resultaten van het SHARE-onderzoek en het boek 'Health, Ageing, and Retirement in Europe' worden donderdag 28 april om 17.00 uur gepresenteerd door prof Axel Börsch-Supan en becommentarieerd door vertegenwoordigers van DG Research (de heer Octavio Quintana Trias) DG Employment (de heer Ralf Jacob) en DG EcoFin (de heer Declan Costello), de European Economic and Social Committee (dr. Renate Heinisch), en de US National Institute on Aging (dr. Richard Suzman) te Brussel, Belliardstraat 60-62.
Voor recensie-exemplaren kunt u contact opnemen met de afd. Voorlichting en Externe Betrekkingen, tel. 013 466 2000, of per e-mail: persberichtuvt@uvt.nl.
Voor informatie over SHARE kunt u contact opnemen met prof.dr. Arthur van Soest van CentER/Netspar, tel: 013 466 2028, e-mail: a.h.o.vansoest@uvt.nl en met dr. Marcel Das van CentERdata, tel: 013 466 8226.
Contactpersoon voor informatie over gezondheid is prof.dr. Johan Mackenbach van het Erasmus MC, tel: 010 408 7714, e-mail: j.mackenbach@erasmusmc.nl.
Persberichten van de UvT staan ook op internet: www.uvt.nl/persberichten.