Maastricht University

Egoïsten soms bestraffen bevordert samenwerking

Samenwerking in de maatschappij gaat gemakkelijker als je hulp biedt aan vreemden, en mensen die niet behulpzaam zijn af en toe straft. Dit blijkt uit onderzoek van Arthur Schram en Aljaz Ule van de Universiteit van Amsterdam, Arno Riedl van de Universiteit Maastricht en Timothy Cason van Purdue University (V.S.). De resultaten worden vandaag gepubliceerd in Science.

Het gebeurt vaak dat mensen kosten maken en moeite doen om vreemden te helpen waarvan bekend is dat ze zelf ook behulpzame mensen zijn. Zo geven veel mensen donaties aan goede doelen, ook als ze daar zelf geen gebruik van zullen maken. Uit eerdere studies is bekend dat zulke `indirecte beloningen' bijdragen aan het stimuleren van samenwerking in een maatschappij. De onderzoekers tonen nu op basis van laboratoriumexperimenten aan dat de mogelijkheid om mensen te bestraffen die vreemden slecht behandelen een belangrijke rol speelt bij het stimuleren van samenwerking binnen de maatschappij.

Straffen of belonen?

Voor het experiment speelden de deelnemers meerdere ronden van een spel waarin ze konden kiezen om (tegen kosten) iemand geld toe te kennen of om niets te doen. Daarnaast konden ze (opnieuw tegen kosten) een andere bestraffen door hem geld af te nemen. De deelnemers maakten bij hun keuze gebruik van informatie over wat de ander in het verleden had gekozen toen deze voor dezelfde keuze stond.

Het blijkt dat mensen het meest verdienen als ze regelmatig geld geven aan derden die in het verleden zelf gaven. Degenen die nooit geven worden echter af en toe gestraft. Als straffen niet mogelijk is, verdienen juist degenen het meest die nooit iets geven.

Publicatiegegevens

Aljaz Ule, Arthur Schram, Arno Riedl en Timothy N. Cason: Indirect Punishment and Generosity Toward Strangers. Science, 18 december 2009.