Groen!

Brussel, 23 juni 2007

EU-top: Dit nieuwe verdrag zal niet volstaan

Vanmorgen is er na een onderhandelingsmarathon dan toch een akkoord bereikt over de contouren van een volgend Europees Verdrag. Vanuit alle delegaties klinken geluiden van tevredenheid. Dat zegt waarschijnlijk meer over de ingewikkeldheid van het akkoord dan over de kwaliteit van het geleverde werk. Politiek gezien is het goede nieuws dat er toch overeenstemming is gekomen. En hoewel we tevreden kunnen zijn dat de belangrijkste positieve elementen van de Grondwet in de feiten behouden zijn, hebben we ook een bittere nasmaak We komen met dit akkoord wel erg gevaarlijk dicht bij de ondergrens van wat nodig is voor een goed werkende Europese Unie die aangepast is aan de uitdagingen van de 21ste eeuw.

Bij het buitengaan vanmorgen vatte Karel De Gucht het treffend samen: De grondwet had de bedoeling om leesbaar te zijn. Dit verdrag had de bedoeling onleesbaar te zijn en dat is zeker gelukt. Het is een voorlopig eindpunt aan een bedroevende episode waarbij eens te meer de klassieke nationale belangen het gehaald hebben op de noodzakelijke stap vooruit die deze EU nodig heeft. Er was en is veel kritiek te geven op het ontwerp van Grondwet dat de voorbije jaren ter discussie lag. Feit blijft evenwel dat een groot geworden Unie niet kan werken met spelregels die achterhaald zijn. Uit eigenbelang kiezen voor uitbreiding, maar niet voor verdieping is een bewuste strategie om de EU te verlammen. Het is een bittere vaststelling dat een aantal landen onder het mom van de burger nu een akkoord hebben nagestreefd dat voor de burger nog moeilijker begrijpbaar is. Terwijl veel van die burgers zich terecht zorgen maken over de gevolgen van een te weinig gecontroleerde economische globalisering, hebben die landen er alles aan gedaan om te voorkomen dat er een sterker bovennationaal politiek antwoord mogelijk was.

De houding van landen als Nederland, Polen en Groot-Brittannië in de aanloop van deze Top was beschamend. Dat individuele landen op die manier politieke vooruitgang kunnen blijven blokkeren wijst vooral op de tekortkomingen van het huidig institutioneel tekort dat met dit nieuwe Verdrag maar ten dele zal kunnen worden verbeterd. Dat symbolen als het woord grondwet of de hymne sneuvelen is geen probleem. De centrale kwesties zijn onder meer de besluitvormingsprocedures in de Raad (hoeveel domeinen kunnen met meerderheidsbesluitvorming beslist worden), die nu tegenover het Verdrag van Nice gelukkig al iets zullen verbeteren (onder meer op vlak van justitie en binnenlandse zaken). Maar in de huidige EU zorgt het gebrek aan efficiënte besluitvorming tot een nivellering naar beneden. Daar moet blijvend tegen gereageerd worden. Het siert de Belgische delegatie dat zij daar vannacht ook sterk tegen hebben gereageerd.

Dat er een politiek akkoord is, dat via de IGC kan worden omgezet in een nieuwe verdragstekst die misschien nog voor de Europese verkiezingen kan worden geratificeerd, is op zich een goede zaak. De politieke patstelling mocht niet langer duren. Maar het zal echter niet volstaan. Het resultaat van deze Top neemt de noodzaak aan een strategie van versterkte samenwerking niet weg, integendeel. Als de Britten trots voor hun achterban kunnen zeggen dat ze een nieuwe opt-out hebben (de algemene sociale rechten zullen niet voor de Britten gelden), dan moet ook het omgekeerde mogelijk zijn. Wij roepen dan ook de te vormen Belgische regering op om snel werk te maken van een groep gelijkgestemde landen die verder willen gaan dan wat nu op tafel ligt. Zij kunnen samenwerken tijdens de IGC, en kunnen beginnen met de voorbereiding van een strategie die gericht is op een meer volwaardige integratie op een voldoende breed domein (sociaal, fiscaal, ecologisch, internationaal). Anders bestaat het risico dat dit nog te schrijven verdrag wel eens het eindpunt van het Europese integratieproces zou kunnen worden.

Bart Staes, Europarlementslid Groen!
Wouter De Vriendt (toekomstig) Kamerlid Groen!